Kongres XR

2026

#46 PPA Wrocław

Co dzieje się z człowiekiem, gdy granica pomiędzy rzeczywistością a światem wykreowanym przez technologię przestaje być oczywista?

Kongres XR jest kolejnym etapem rozwoju autorskiego cyklu projektów immersyjnych Fundacji Muzyki Niezależnej. Powstał na bazie doświadczeń zdobytych podczas realizacji LEMXR i LEMXR 2.0, jednak tym razem punkt ciężkości został przesunięty z koncertu i instalacji w stronę performatywnego spektaklu, w którym widz staje się jednocześnie uczestnikiem wydarzenia.

Inspiracją pozostaje twórczość Stanisława Lema, jednak projekt nie jest próbą teatralnej adaptacji jego powieści. To autorska refleksja nad miejscem człowieka we współczesnym świecie, w którym granice pomiędzy twórczością, technologią i sztuczną inteligencją stają się coraz mniej wyraźne.
Pomysłodawcami projektu są Łukasz Pospieszalski i Rafał Pietrowicz, którzy do współpracy zaprosili twórców reprezentujących teatr, muzykę, scenografię i sztuki wizualne. Dzięki temu Kongres XR stał się przedsięwzięciem funkcjonującym na pograniczu koncertu, instalacji, performansu i spektaklu.

Jednym z najważniejszych elementów wydarzenia stała się przestrzeń. Industrialna lokalizacja Bulvarów Książęcych we Wrocławiu oraz przygotowana specjalnie na potrzeby spektaklu scenografia pozwoliły zatrzeć granicę pomiędzy rzeczywistym wnętrzem, a cyfrowym środowiskiem rozszerzonej rzeczywistości. Widzowie stopniowo zanurzali się w świecie, w którym trudno było jednoznacznie określić, co jest jeszcze scenografią, a co już projekcją własnej wyobraźni.
W przeciwieństwie do wcześniejszych odsłon projektu, muzyka otrzymała zupełnie nową funkcję dramaturgiczną. Początkowo prowadzi odbiorców przez syntetyczny, pozornie znajomy świat zbudowany z przetworzonych dźwięków i cyfrowych struktur. Z czasem ustępuje miejsca żywej obecności wykonawców, by ostatecznie ponownie zniknąć w elektronicznym pejzażu. Dzięki temu muzyka nie ilustruje spektaklu, lecz staje się jego główną osią narracyjną.

Wyjątkowym momentem wydarzenia jest pojawienie się żywych wykonawców. Aktorzy oraz dziesięcioosobowy chór Studium Wokalno-Aktorskiego przy Teatrze Muzycznym Capitol we Wrocławiu wprowadzają do cyfrowej rzeczywistości element całkowicie ludzki — fizyczny, akustyczny i niepowtarzalny. Wielogłosowy śpiew wykonywany a cappella staje się kontrapunktem dla świata zbudowanego przez technologię i jednym z najbardziej poruszających momentów całego spektaklu.
Warstwa wizualna projektu została zaprojektowana jako integralny element narracji. Scenografia autorstwa Oli Knedler, wykorzystująca industrialny charakter przestrzeni, współtworzy środowisko, w którym widz stopniowo zatraca poczucie granicy pomiędzy światem realnym a wirtualnym. Nad dramaturgią spektaklu i jego strukturą pracował Ireneusz Maciejewski, współtworząc scenariusz oraz koncepcję reżyserską przedsięwzięcia. Istotnym elementem narracji pozostaje również obecność Natalii Rzeźniak-Pospieszalskiej, której słowo prowadzi uczestników przez kolejne etapy tej wielowymiarowej opowieści.

Kongres XR został zaprezentowany w ramach nurtu OFF #46. Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu, gdzie spotkał się z publicznością otwartą na poszukiwanie nowych form teatralnych i muzycznych. Projekt stanowi kolejny etap rozwoju autorskiego języka Fundacji Muzyki Niezależnej — języka, w którym muzyka, teatr i nowe technologie nie konkurują ze sobą, lecz wspólnie budują jedno doświadczenie.